بخش سوم

 مفاهیم مهم عکاسی، حساسیت و سنسور
 

 عکاس: محمد رضا مظفری

در بخش دوم در مورد سرعت شاتر صحبت کردیم. با مفهوم دیافراگم هم آشنا شدیم. همانگونه که گفتیم زمانی که سرعت شاتر دوربینتان را بالا می برید تا از یک سوژه ی متحرک عکس برداری کنید، سنسور دوربین زمان کمتری را برای دریافت نور محیط دارد و این باعث کم نور شدن یا حتی سیاه شدن عکستان می شود. گفتیم که با باز تر کردن پرده ی دیافراگم می توانید نور بیشتری را جذب کنید و این مشکل را حل کنید. ممکن است شرایط نوری محیط شما به گونه ای باشد که با بازتر کردن دیافراگم، هنوز نور کافی به سنسور  دوربین شما نرسد. در این جا شما می توانید از پارامتر دیگری بنام "حساسیت سنسور" یا "ISO" نیز برای دریافت نور بهتر از طریق سنسور استفاده کنید. برای این که با این مفهوم بیشتر آشنا شوید، باید سنسور  دوربین را کاملاً بشناسید. من سعی می کنم مطالب مهمی که در این زمینه هست را بنویسم. البته این کل ماجرا نیست ولی شما را با سنسور دوربینتان آشنا می کند.

فی الحال در دوربین های عکاسی دیجیتال دیگر خبری از فیلم عکاسی نیست. در دوربین های قدیمی (آنالوگ) شما برای ثبت تصاویر نیاز به "فیلم عکاسی" داشتید. فیلم هایی که هم محدودیت تعداد عکاسی داشت و هم قابل ویرایش نبود. عکس بصورتی که در زید توضیح خواهم داد ثبت می شد و بعد از آن شما نیاز به چاپ و ظهور عکس داشتید.

در بنده ی دوربین های عکاسی یک مکانیزم مکانیکی وجود دارد. زمانی که شما از منظره یاب یا همان دریچه ی مشاهده ی دوربین به سوژه نگاه می کنید و می خواهید از او عکس بگیرید، تصویر سوژه از طریق عدسی با یک آیینه برخورد کرده، آیینه تصویر را معکوس به آیینه ی دیگری و سپس تصویر از آن به آیینه ی سوم که دقیقاٌ جلو چشم شماست برخورد کرده و شما سوژه را می بینید. سپس فوکوس انجام می دهید و دکمه ی شاتر را بعد از تنظیمات مربوطه فشار می دهید. در این قسمت، آیینه ی اول که پس از عدسی دوربین قرار دارد، بصورت مکانیکی کنار رفته، پرده ی شاتر باز شده، فیلم عکاسی (یا سنسور) نور محیط را جذب و تصویر شما ثبت شده، سپس پرده ی شاتر بسته می شود و دوباره ی آیینه ی اول به جای خود باز می گردد. این فرآیند کلی و اصلی دریافت تصویر است. ثبت تصویر بر روی فیلم عکاسی انجام می شود.

اگر درست یادم بیاد، فیلم های عکاسی قدیمی در سه دسته ی ابعادی تقسیم بندی می شدند. بزرگ، متوسط و کوچک.  فیلم هایی که در دوربین های آنالوگ قدیمی معمولاً استفاده می شد، به فیلم های "قطع کوچک"  یا "فیلم کوچیک" معروف بودند. ابعاد آنها 24 در 36 میلیمتر بوده و این فیلم ها را فیلم های 135 میلیمتری نیز نام گذاری می کردند. قطع متوسط فیلم ها، نگاتیو 6 در 4.5 سانتیمتر (برخی مواقع 6 در 6 سانتیمتر) و قطع بزرگ فیلم ها 9 در 12 سانتیمتر بودند. قطع کوچیک یا همان فیلم های 135 میلیمتری متداول ترین نگاتیو های دوربین آنالوگ بود.

تصاویر بر روی نیترات نقره ثبت می شد و بعد از آن در اتاقی که به آن "تاریک خانه" می گفتند، چاپ می شد. در واقع یک دانشمند آلمانی در حدود سال 1500 میلادی موفق به ساخت فیلم عکاسی و یک دانشمند انگلیسی در حدود سال 1800 میلادی بنام Fredric Herschel ماده ی چاپ یا ثبوت تصویر را اختراع کرد. این ماده هیپو سولفیت دوسود نام گرفت و طبق گفته ی کتب عکاسی  "این دانشمند اولین کسی بود که اصطلاحات Negative و Positive و Photography را ابداع کرد."

نقش سنسور در دوربین های عکاسی دیجیتال، نقش فیلم های عکاسی نیتراتی در دوربین های آنالوگ است. سنسور قطعه ی الکترونیکی است که روی آن را سلول های ذخیره ساز تصاویر فرا گرفته. این سلول ها کار مواد شیمیایی تشکیل دهنده ی سطح نگاتیو های قدیمی را دارند. این سلول ها را Pixel نامیده و تعداد آن مشخص کننده ی حجم سلول های سنسور است. به طور مثال: دوربین نیکون با 12 مگاپیکسل، یعنی دوربینی که دارای سنسوری است مجهز به 12 میلیون سلول برای دریافت نور و تصاویر.

سنسور ها با دو تکنولوژی متفاوت CCD و CMOS در دوربین های مختلف تولید می شوند. بعضی از افراد سنسور های  CCD را بهتر می دانند و برخی هم CMOS ها مطلوب عکاسی می شمارند. در اصل این دو تکنولوژی سنسور، مزایا و معایب خاص خود را دارند. تفاوت آنها را می توان در مصرف الکتریسیته، ساختار چیدمان سلول ها، امکاناتی نظیر نورسنجی اتوماتیک در درون سنسور، بزرگی یا کوچکی و ... دید.

::.  CCD مخفف ترکیب واژه های Charge Copied Devices است.

::.  CMOS  مخفف Complementary Metal Oxide Semiconductor

سنسور ها بسیار حساس به گرد و قبار هوا بوده و تجهیزاتی جهت تمیز نگه داشتن آن ها در بازار موجود است. در برخی دوربین ها هم در منوی اصلی، گزینه ای بنام : Sensor Cleanin  وجود دارد که با ویبراشین سنسور، گرد و قبار را از روی آن پاک می کند.

اما ISO

ISO مخفف Indication Sensitivity Option می باشد.این یک استاندارد بین المللی است و هم نماد بیان میزان حساسیت به نور پیکسل های سنسور. با این گزینه و بر اساس تنظیمات درون دوربین می توان حساسیت سلول ها به جذب نور را تنظیم کرد. ISO یا همان حساسیت دوربین با مقدار عددی که یک استاندارد جهانی است و از قدیم برای جتی نگاتیو های نیتراتی موجود بوده، تنظیم می شود. هر چه این عدد بیشتر باشد، سلول ها در سنسور نور بیشتری جذب کرده و هرچه این عدد کمتر باشد، تصویر تاریک تر می شود. ISO در فیلم های عکاسی قدیمی هم بر روی جعبه ی فیلم نمایش داده می شده. حتی فروشندگان این فیلم ها، از شما در زمان خرید سوال می کردند که حساسیت بالا فیلم می خواهید با پایین.

مقدار حساسیت ISO بصورت عددی به شکل زیر است:

low    12.5    25    50    100    200    400    800    1600    3200

حالت LOW که در دوربین های گرانقیمت موجود است، میزان حساسیت بسیار پایینی دارد و در دوربین های جدید حساسیت بیش از 3200 نیز موجو است. توجه داشته باشید که هر چه حساسیت دوربین را برای جذب نور بالا ببرید، تصویر شما دارای معایبی نظیر نویز گیری تصویر و از دست رفتن یک رنگی رنگ های تیره به خصوص مشکی خواهد شد.

اگر سوالی داشتید می توانید آن را  برای من   ارسال کنید.

 موفق باشید.
محمد رضا مظفری

بازگشت